Bir suç şüphesi altında olduğunuzda veya bir soruşturmanın parçasıyken tutukluluğun ne anlama geldiğini ve bu durumda haklarınızın nasıl korunacağını bilmek hayati önem taşır. Tanöz Hukuk Bürosu olarak, tutuklama kararları ve bu kararlara karşı itiraz süreçlerinde müvekkillerimize kararlı ve etkili hukuki destek sunuyoruz.

Tutuklama Kararı Neden Verilir? Temel Gerekçeler

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) 100. maddesi, bir kişinin tutuklanabilmesi için iki temel koşulun birlikte varlığını zorunlu kılar:

1. Kuvvetli Suç Şüphesinin ve Tutuklama Nedenlerinin Varlığı: CMK madde 100/1'e göre, "Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut bulguların ve tutuklama nedenlerinin bulunması halinde, şüpheli (soruşturma aşamasında) veya sanık (kovuşturma aşamasında) hakkında tutuklama kararı verilebilir." Yani sadece suç işlediğine dair güçlü bir ihtimal olması yetmez, aynı zamanda kanunda belirtilen tutuklama nedenlerinden bir veya birkaçının da mevcut olması gerekir.
2. Tutuklama Kararının Amacı: Tutuklama, bir cezalandırma aracı değil, yargılama sürecinin sağlıklı ilerlemesini sağlamak ve olası hak ihlallerini önlemek amacıyla başvurulan bir koruma tedbiridir. Amacı;

• Şüphelinin/sanığın kaçmasını veya saklanmasını engellemek,
• Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme riskini ortadan kaldırmak,
• Tanıklar, mağdurlar veya diğer kişiler üzerinde baskı kurulmasını önlemek,
• Yargılama sonucunda mahkûmiyet kararı verilirse, cezanın infazını güvence altına almaktır.

Kanunda belirtilen bu amaçlar dışında tutuklama uygulanması, hukuka aykırıdır. Özellikle cezaevinde bulunmanın baskıcı etkisinden faydalanmak gibi amaçlar kesinlikle kabul edilemez.

Tutuklama Nedenleri: Hangi Durumlarda Özgürlük Kısıtlanabilir?

Hakim veya mahkeme, kuvvetli suç şüphesi dışında, şüphelinin/sanığın somut davranışları ve olay örgüsü içinde şu tutuklama nedenlerinin olup olmadığını değerlendirir:

• Kaçma, Saklanma veya Kaçma Şüphesi Oluşturan Somut Olgular: Şüphelinin veya sanığın kaçtığı, saklandığı ya da kaçma şüphesi uyandıran somut davranışlar sergilemesi. Örneğin, aniden adres değiştirmesi, pasaport çıkarması veya yurt dışı çıkış hazırlığı yapması gibi durumlar bu kapsamda değerlendirilebilir.
• Delilleri Yok Etme, Gizleme veya Değiştirme Şüphesi: Suçla ilgili delillerin korunması amacıyla bu neden devreye girer. Şüphelinin/sanığın, soruşturmayı veya kovuşturmayı sekteye uğratacak şekilde deliller üzerinde oynama ihtimali varsa tutuklama kararı verilebilir.
• Tanık, Mağdur veya Başkaları Üzerinde Baskı Yapma Şüphesi: Şüphelinin/sanığın, tanıklar, mağdurlar veya diğer kişiler üzerinde ifade vermelerini engellemek ya da kendi lehine değiştirmek amacıyla baskı yapma girişiminde bulunma şüphesi de tutuklama nedenidir.

Katalog Suçlar: Tutuklama Nedeni Şartı Aranmayabilir

CMK'nın 100. maddesinin 3. fıkrasında, bazı suçlar "katalog suçlar" olarak listelenmiştir. Bu suçlardan birinin işlendiğine dair kuvvetli suç şüphesi varsa, hakim tutuklama nedenlerinin (kaçma, delil karartma vb.) ayrıca var olup olmadığını araştırmak zorunda değildir ve doğrudan tutuklama kararı verebilir. Bu, kanun koyucunun bu suçları toplum için daha tehlikeli kabul ettiği anlamına gelir.

Katalog Suçlar şunlardır:

• Soykırım ve İnsanlığa Karşı Suçlar
• Kasten Öldürme
• Silahla İşlenmiş Kasten Yaralama ve Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Kasten Yaralama
• İşkence
• Cinsel Saldırı (birinci fıkra hariç)
• Çocukların Cinsel İstismarı
• Hırsızlık ve Yağma
• Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti
• Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma (bazı istisnaları hariç)
• Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar
• Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar
• 6136 Sayılı Kanunda Tanımlanan Silah Kaçakçılığı
• 4389 Sayılı Bankalar Kanunu’nda Tanımlanan Zimmet Suçu
• 4926 Sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda Tanımlanan Suçlar
• 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nda Tanımlanan Suçlar
• 6831 Sayılı Orman Kanunu’nda Tanımlanan Kasten Orman Yakma Suçları
• 2911 Sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nda Sayılan Suçlar
• 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 7. Maddesinin Üçüncü Fıkrasında Belirtilen Suçlar

Tutuklama Kararına İtiraz: Hak Arama Yolları

Tutuklama kararı, bir kişinin özgürlüğünü kısıtlayan ciddi bir yargı tedbiri olduğundan, bu karara karşı itiraz etmek, tutuklanan kişinin haklarını savunmak ve adil bir yargı süreci sağlamak için kritik bir adımdır.

1. Tutuklama Kararına İtiraz Hakkı: CMK kapsamında, bir kişinin tutuklanmasına karar verildiğinde, bu karara karşı itiraz etme hakkı bulunmaktadır. Bu itiraz, tutuklanan kişinin veya avukatının, tutuklamanın hukuka aykırı olduğunu düşündüğü durumlarda başvurabileceği yasal bir yoldur. İtiraz hakkı, adil yargılanma ve hukuki güvence ilkelerinin temel bir gereğidir.
2. İtiraz Süresi ve Yetkili Mahkemeler: Tutuklama kararına itiraz süresi, kararın size veya avukatınıza tebliğinden (bildiriminden) itibaren 7 gündür. İtiraz dilekçesi, kararı veren mahkemeye sunulur. Ancak bu dilekçeyi inceleyecek olan mahkeme genellikle bir üst derece mahkemesidir. Bu mahkeme, tutuklama kararının hukuka uygun olup olmadığını değerlendirir.
3. İtirazın İncelenmesi ve Karar: Tutuklama kararına itiraz süreci genellikle yazılı olarak ve dosya üzerinden incelenir. Ancak, itirazın değerlendirilmesi sırasında şüpheli veya sanık dinlenebilir. Üst mahkeme, itirazı değerlendirirken şu hususları göz önünde bulundurur:

• Kuvvetli Suç Şüphesinin Varlığı: Tutuklama kararının dayandığı suç şüphesinin gerçekten kuvvetli olup olmadığı incelenir.
• Tutuklama Nedenlerinin Mevcudiyeti: Kaçma veya delilleri karartma şüphesinin somut olgularla desteklenip desteklenmediği kontrol edilir.
• Hukuki Usul ve Esaslar: Tutuklama kararının yasal prosedürlere ve kanunlara uygun olarak verilip verilmediği değerlendirilir. Mahkeme, itirazı kabul ederse tutuklama kararı kaldırılır ve kişi derhal serbest bırakılır. İtirazın reddedilmesi durumunda ise tutuklama kararı devam eder. Mahkeme, kararını gerekçeli olarak açıklar.

1. Tutuklamaya İtiraz Hangi Durumlarda Yapılır? Tutuklama kararına itirazda öne sürülebilecek başlıca nedenler şunlardır:

• Delil Yetersizliği: Tutuklama kararının dayandığı delillerin kuvvetli veya inandırıcı olmaması.
• Tutuklama Nedenlerinin Bulunmaması: Kaçma veya delilleri karartma şüphesinin somut olaylarla desteklenmemesi.
• Alternatif Tedbirlerin Uygulanabilirliği: Tutuklama yerine adli kontrol gibi daha hafif koruma tedbirlerinin yeterli olabileceği durumlar.
• Hukuka Aykırılık: Tutuklama kararının hukuki prosedürlere veya anayasal ilkelere aykırı olarak verilmiş olması.

1. Tutuklamaya İtirazın Sonuçları: İtirazın kabul edilmesi halinde, tutuklama kararı kaldırılır ve tutuklu derhal serbest bırakılır. Mahkeme, itirazı reddederse, tutukluluk hali devam eder. Ancak şüpheli veya sanık, belirli aralıklarla (CMK 108. madde gereği) tutukluluğun devamının gerekliliğinin yeniden değerlendirilmesini talep edebilir. Ayrıca, itirazın reddi durumunda, Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapma hakkı da bulunmaktadır.
2. Tutuklama İtirazını Hangi Mahkemeler İnceler? İtiraz dilekçesi, öncelikle tutuklama kararını veren mahkemeye sunulur. Bu mahkeme, dilekçeyi ve ilgili dosyayı, itirazı incelemekle yetkili olan üst mahkemeye gönderir.

• Sulh Ceza Hâkimliği Kararına İtiraz: Bu durumda, itirazı inceleyen mahkeme, aynı yargı çevresindeki başka bir sulh ceza hâkimliği veya asliye ceza mahkemesi olabilir.
• Ağır Ceza Mahkemesi Kararına İtiraz: Bu durumda, itirazı inceleyen mahkeme, bir başka ağır ceza mahkemesi olur.

İtirazı inceleyen mahkeme, genellikle dosya üzerinden inceleme yapar, ancak gerekli gördüğü hallerde şüpheli veya sanığı dinleyebilir. Mahkeme, tutuklama kararının hukuka uygun olup olmadığını, kuvvetli suç şüphesinin ve tutuklama nedenlerinin mevcut olup olmadığını kapsamlı bir şekilde değerlendirir.

Tutuklama kararları, bireylerin hayatını derinden etkileyen ve en ağır koruma tedbirlerinden biridir. Bu süreçte yalnız kalmak, hak kayıplarına yol açabilir. Hukukun üstünlüğü ve adil yargılanma ilkeleri doğrultusunda, tutuklu kişinin haklarını korumak, uzman bir hukuki danışmanlık ve temsil gerektirir.

Tanöz Hukuk Bürosu olarak, ceza hukuku alanındaki kapsamlı deneyimimiz ve güncel mevzuat bilgimizle tutuklama kararlarınıza karşı itiraz süreçlerinizi titizlikle yürütüyoruz. Delillerin doğru bir şekilde değerlendirilmesi, hukuki argümanların güçlü bir şekilde sunulması ve müvekkilimizin en kısa sürede özgürlüğüne kavuşması için kararlı bir mücadele veriyoruz.

Tutuklama kararı ile karşı karşıya kaldıysanız veya bir yakınınız hakkında böyle bir karar verildiyse, zaman kaybetmeden bizimle iletişime geçin.