Bu karmaşık sistem içinde, kanunen belirli kişilere tanınan ve mirasbırakanın dahi üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği özel bir pay bulunur: SAKLI PAY

Eğer siz de bir mirasçı olarak, mirasbırakanın saklı paylarınız üzerinde hukuka aykırı müdahalelerde bulunduğunu veya bu paylarınızın ihlal edildiğini düşünüyorsanız, haksızca yapılan bu işlemlerin yasal sınırlara çekilmesini sağlamak için tenkis davası açabilirsiniz.

Saklı Pay Nedir? Mirasınızdaki Dokunulmaz Kısım

Saklı pay, hukukumuzda sınırlı sayıda kişiye tanınmış, mirasbırakanın bu pay üzerinde müdahale ve tasarruf etme yetkisinin olmadığı, yani dokunulmaz olan miras payını ifade eder. Bu hakka sahip mirasçılara ise saklı pay sahibi mirasçı denir.

Saklı pay, mirasçıların bazılarına tanınan ve mirasbırakanın iradesiyle bile ortadan kaldırılamayan veya azaltılamayan özel bir haktır. Türk Medeni Kanunu'na göre saklı paylı mirasçılar şunlardır:

• Mirasbırakanın alt soyu (çocukları, torunları vb.)
• Mirasbırakanın anne ve babası
• Mirasbırakanın sağ kalan eşi

Dolayısıyla, mirasbırakan; alt soyunun, annesinin, babasının ve eşinin belirli orandaki saklı pay miras hakkını, yapacağı herhangi bir işlemle (örneğin vasiyetname veya karşılıksız kazandırmalarla) ortadan kaldırma hakkına sahip değildir. Eğer mirasbırakan, saklı paylar üzerinde müdahale edip, bu payları ihlal edecek şekilde tasarrufta bulunduysa, bu karşılıksız kazandırmaların yasal sınıra çekilmesini sağlamak için tenkis davası açılır.

Tenkis Davası: İhlal Edilen Saklı Payın Geri Alınması

Tenkis davası, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü (mirasından dilediği gibi paylaştırma yetkisini) aşarak yaptığı karşılıksız kazandırmaların (bağışlamalar, vasiyetler vb.) kanuni sınırlar içine çekilmesi için açılan bir davadır. Bu dava ile mirasbırakanın yaptığı hukuki işlemler tamamen iptal edilmez, aksine saklı payları ihlal eden kısımların yasal sınırlara indirilmesi sağlanır.

Tenkis davasını kimler açabilir?

• Saklı paylı mirasçılar: Dava açma hakkı öncelikle saklı payı ihlal edilen alt soy, anne-baba ve eş gibi mirasçılara aittir.
• Alacaklılar ve İflas İdaresi: Eğer saklı paylı mirasçılar tenkis davası açmazsa, mirasçıların bazı alacaklıları ve iflas idaresi de bu davayı açabilir.
• Dava Açmaya Yetkili Olmayanlar: Mirasçılıktan çıkarılan kişiler, miras şirketine atanan temsilciler ve vasiyeti yerine getirme görevlileri tenkis davası açmaya yetkili değildir.

Önemli Notlar:

• Saklı pay mirasçıları, tenkis davasını birbirlerinden bağımsız olarak açabilirler; birlikte dava açmak zorunda değillerdir.
• Saklı payı ihlal edilmesine rağmen dava açmayan mirasçı, davadan çıkan tenkis kararından doğrudan faydalanamaz. Onun da kendi adına ayrıca dava açması gerekir.
• Eğer saklı paylı mirasçı küçükse veya fiil ehliyetine sahip değilse, bu davayı onun yerine kanuni temsilcisi (veli veya vasi) açabilir.

Tenkis Davasında Süreler ve Görevli Mahkeme

Tenkis davasının açılabilmesi için belirli yasal süreler öngörülmüştür ve bu süreler kaçırıldığında hak kaybı yaşanabilir:

• Öğrenme Tarihi: Tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten itibaren bir yıldır.

• Her Halde On Yıl: Tenkis davasının her halde açılabileceği son süre, vasiyetnamenin açıldığı tarihten ve diğer tasarruflarda mirasın açılmasından (mirasbırakanın ölümünden) itibaren on yıldır. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olup, dikkatle takip edilmelidir.

• Görevli Mahkeme: Tenkis davasında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi'dir. Yetkili mahkeme ise mirasbırakanın son yerleşim yerindeki Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Mirasbırakanın, saklı paylı mirasçılarının paylarını haksız olarak ihlal ettiği kazandırmalar söz konusu olduğunda tenkis davası açılabilir. Tenkis davasının açılmasıyla mirasbırakanın yaptığı tasarruflar değiştirilir ve tasarruf edilebilir sınıra çekilir; bu tasarrufların tamamen iptali söz konusu olmaz. Amaç, kanunun belirlediği sınırlara riayet edilmesini sağlamaktır.

Miras Haklarınızın Koruyucusu

Miras süreçleri, genellikle duygusal yükün yanı sıra karmaşık hukuki detaylar da barındırır. Saklı payınızın ihlal edildiğini düşünüyorsanız, hukuki süreçlerin doğru yönetilmesi, haklarınızın korunması ve adil bir sonuca ulaşılması için uzman bir avukatın desteği hayati öneme sahiptir.

Tanöz Hukuk Bürosu olarak, miras hukuku alanındaki uzmanlığımız ve tecrübemizle yanınızdayız. Saklı pay ihlallerinize karşı tenkis davası açma, dava sürecini titizlikle takip etme ve hak ettiğiniz paya ulaşmanız için size kapsamlı hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti sunuyoruz.

Saklı paylarınızla ilgili herhangi bir şüpheniz varsa veya tenkis davası açmayı düşünüyorsanız, zaman kaybetmeden bizimle iletişime geçin.