Senedin İcraya Verilmesi ve Alacak Tahsili Süreci

Alacaklarınızın tahsilinde en sık başvurduğumuz yollardan biri de senet (bono) aracılığıyla icra takibi başlatmaktır. Halk arasında "senedi icraya vermek" olarak bilinen bu süreç, belirli miktarda parayı, belirli bir tarihte veya görüldüğünde ödeme vaadini içeren, sıkı şekil şartlarına tabi kıymetli evraklar üzerinden yürütülür.

Senet (Bono) Nedir?

Senet, veya hukuki adıyla bono, düzenleyenin (borçlunun) belirli bir miktarı alacaklıya ödeme vaadini içeren, Türk Ticaret Kanunu'na göre kıymetli evrak niteliğindeki belgelerdir. Bu evraklar, taşıdıkları hukuki gücü ve kolay devredilebilirlikleri nedeniyle ticari hayatta sıkça kullanılır.

Bir Senette (Bono) Olması Gereken Zorunlu Unsurlar

Bir senedin hukuken geçerli bir bono sayılabilmesi için Türk Ticaret Kanunu'nda belirlenen bazı zorunlu unsurları içermesi şarttır:

• Senet metninde "bono" veya "emre yazılı senet" kelimesi (eğer senet Türkçeden başka bir dille yazılmışsa, o dildeki karşılığı).
• Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli (para miktarını) ödeme vaadi.
• Vade (ödeme tarihi).
• Ödeme yeri.
• Kime veya kimin emrine ödenecek ise onun adı (alacaklının adı).
• Düzenlenme tarihi ve yeri.
• Düzenleyenin (borçlunun) imzası.

Bu unsurlardan herhangi birinin eksik olması, senedin bono vasfını kaybetmesine neden olabilir ve icra takibini farklı bir sürece taşıyabilir.

Senedin Ödeme Vadesi Nasıl Belirlenir?

Bir bono, çeşitli vadelerle düzenlenebilir:

• Görüldüğünde: Senet ibraz edildiği anda ödenmesi gereken.
• Görüldükten belirli bir süre sonra: Senedin ibraz edildiği tarihten itibaren belirli bir süre sonra ödenecek.
• Düzenlenme gününden belirli bir süre sonra: Senedin düzenlendiği tarihten itibaren belirli bir süre sonra ödenecek.
• Belirli bir günde: Net bir tarih belirlenerek, o tarihte ödenecek.

Vade hesaplamaları da Ticaret Kanunu'nda özel olarak düzenlenmiştir. Örneğin, "bir buçuk ay sonra" ibaresi varsa, önce tam aylar hesaplanır, ardından yarım ay (on beş gün) eklenir. "Ayın başı", "ortası" veya "sonu" gibi ifadeler sırasıyla ayın birinci, on beşinci ve sonuncu gününü ifade eder.

Senedin İcraya Verilmesi ve Alacak Tahsili Süreci

Senet alacağının tahsili için ilk adım, alacaklının veya vekilinin icra takibi başlatmasıdır.

1. İcra Takibi Başlatma: Alacağınız çek, poliçe veya senede dayanıyorsa, bu kıymetli evraklar üzerinden "kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip" başlatılır. Rehinle temin edilmiş olsa bile bu yol tercih edilebilir.
2. Senedin Aslının Teslimi: İcra takibi başlatılırken, senedin aslının icra dairesine teslim edilmesi zorunludur.
3. Ödeme Emrinin Gönderilmesi: Senedin bir fotokopisi ile birlikte ödeme emri, borçluya tebliğ edilir. Bu ödeme emrinde, borçluya borcu ve takip masraflarını 10 gün içinde ödemesi ihtarı yer alır.
4. Borçlunun İtiraz ve Ödeme Süreleri:

• Borçlunun, icra takibine karşı 5 gün içinde İcra Mahkemesi'ne itiraz etme hakkı vardır.
• Borçlu ayrıca, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde borcunu ödemelidir. Aksi takdirde haciz işlemleriyle karşılaşabilir.
• Borçlunun yapacağı itiraz, satış haricindeki icra işlemlerini durdurmaz.

Senet Ödeme Emrinde Bulunan Önemli İhtarlar

Borçluya gönderilen ödeme emrinde, alacaklının banka hesap numarası hariç, takip talebinde bulunması gereken tüm bilgiler ve borçlunun haklarını ve yükümlülüklerini belirten önemli ihtarlar yer alır:

• Borcun ve takip masraflarının 10 gün içinde icra dairesine ait banka hesabına ödenmesi ihtarı.
• Senedin kambiyo senedi vasfını taşımadığı iddiasındaysa, 5 gün içinde İcra Mahkemesi'ne şikayet etmesi lüzumu.
• Senedin altındaki imzanın kendisine ait olmadığı iddiasında ise, bunu 5 gün içinde açıkça bir dilekçe ile İcra Mahkemesi'ne bildirmesi gerektiği; aksi takdirde imzanın kendisine ait sayılacağı, haksız yere inkar ederse alacağın %10'u oranında para cezasına mahkum edileceği ve itirazının kabulüne dair bir karar getirmediği takdirde icra takibine devam olunacağı ihtarı.
• Borçlu olmadığı, borcun ödendiği (itfa edildiği), süre verildiği (imhal edildiği) veya alacağın zaman aşımına uğradığı ya da icra dairesinin yetkisiz olduğu gibi itiraz sebeplerini 5 gün içinde dilekçe ile İcra Mahkemesi'ne bildirmesi gerektiği; aksi takdirde icra takibine devam olunacağı ihtarı.
• İtiraz edilmediği veya borç ödenmediği takdirde 10 gün içinde mal beyanında bulunması gerektiği; bulunmazsa hapisle tazyik edileceği, hakikate aykırı beyanda bulunursa ayrıca hapisle cezalandırılacağı ihtarı.

Senedin İcraya Verilmesi Halinde Borca İtiraz ve İmzaya İtiraz Süreçleri

Borçlu, ödeme emrine karşı İcra Mahkemesi'ne itirazda bulunabilir. Bu itirazlar genellikle "borca itiraz" veya "imzaya itiraz" şeklinde olur. Bu süreçler, deneyim gerektiren hukuki safhalardır:

1. Borca İtiraz

• Borçlu, borca itirazını bir dilekçe ile İcra Mahkemesi'ne bildirir. Bu itiraz, satış dışındaki icra işlemlerini durdurmaz.
• İcra Mahkemesi, itiraz sebeplerini araştırmak için tarafları en geç 30 gün içinde duruşmaya çağırır.
• Hakim, borcun olmadığı, ödendiği veya süre verildiği gibi iddiaların resmi veya imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispatı halinde itirazı kabul eder.
• Mahkeme, borçlunun itiraz dilekçesine eklediği belgelerden borcun ödendiği, zaman aşımına uğradığı veya icra dairesinin yetkisiz olduğu kanaatine varırsa, takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir.
• Eğer alacaklı, borçlunun sunduğu makbuz altındaki imzayı inkar eder ve mahkeme imzanın alacaklıya ait olduğuna karar verirse, borçlunun itirazı kabul edilir ve alacaklı %10 oranında para cezasına mahkum edilir.
• İtirazın kabulü ile takip durur. Alacaklı, genel mahkemelerde dava açma hakkını saklı tutar.

2. İmzaya İtiraz

• Borçlu, senedin altındaki imzanın kendisine ait olmadığı itirazını 5 gün içinde dilekçe ile İcra Mahkemesi'ne bildirir. Bu itiraz da satış dışındaki icra işlemlerini durdurmaz.
• İcra Mahkemesi, itirazı ciddi bulursa, alacaklıya tebliğe gerek duymadan takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir.
• Mahkeme, imza incelemesi sonucunda imzanın borçluya ait olmadığına kanaat getirirse itirazı kabul eder ve takip durur. Alacaklının genel mahkemede dava açma hakkı saklıdır.
• Eğer imzanın borçluya ait olduğu anlaşılırsa ve takip daha önce durdurulmuşsa, borçlu %20'den aşağı olmamak üzere inkar tazminatına ve %10 oranında para cezasına mahkum edilir; itirazı reddedilir.
• Eğer alacaklı senedi takibe koymada kötü niyetli veya ağır kusurlu bulunursa, mahkeme alacaklıyı da %20'den aşağı olmamak üzere tazminata ve %10 oranında para cezasına mahkum edebilir.

İtirazın reddi kararına karşı istinaf yoluna başvurulması, hiçbir icra işlemini durdurmaz. Ancak borçlu teminat gösterirse icra durabilir.

KOCAELİ İCRA AVUKATI

Senet alacaklarının tahsili ve icra takipleri, hem alacaklı hem de borçlu açısından teknik bilgi ve deneyim gerektiren süreçlerdir.

• Doğru Takip Yöntemi: Senedin hukuki vasfının doğru tespiti ve en uygun icra takip yolunun seçilmesi.
• Sürelerin Takibi: Hak düşürücü ve yasal sürelerin titizlikle takibi ile hak kaybının önüne geçilmesi.
• İtirazların Yönetimi: Borçlunun itirazlarına karşı güçlü argümanlar sunma veya haksız itirazlara karşı yasal yolları kullanma.
• Haciz ve Satış İşlemleri: Takip kesinleştikten sonra haciz ve satış işlemlerinin hızla ve usulüne uygun şekilde yürütülmesi.
• Müzakere ve Çözüm: Gerekirse borçlu ile anlaşma zemini arayarak, tahsilatın daha hızlı ve dostane yollarla sağlanması.

Alacaklarınızın tahsilinde veya haksız bir icra takibiyle karşılaştığınızda, zaman kaybetmeden hukuki destek almak hayati önem taşır.