Deport Kararı Ne Anlama Geliyor?

Deport kararı, Türkiye'de bulunan yabancıların çeşitli yasal ihlaller sonucunda ülkeden çıkarılmasına yönelik bir idari işlemdir. Bu karara yol açan durumlar genellikle şunlardır:

• Yasa dışı giriş veya kalış: Ülkeye kaçak yollarla girmek veya vize/ikamet izni süresini aşmak.
• İzin ihlalleri: Çalışma izni olmadan çalışmak, ikamet veya çalışma izinlerinin iptal edilmesine rağmen ülkede kalmaya devam etmek.
• Kamu düzeni ve güvenliği ihlalleri: Suç işlemek, terör örgütleriyle ilişki kurmak veya kamu sağlığını tehdit eden davranışlarda bulunmak.
• Sahte belge kullanımı: Türkiye'ye giriş veya ikamet için sahte belge/bilgi sunmak.

Hakkında deport kararı verilen kişiler, genellikle polis merkezlerine götürülerek idari gözetim altına alınır ve sınır dışı edilmek üzere yasal süreç başlatılır.

Deport Kararını Kimler Veriyor?

Türkiye'de deport kararlarını verme yetkisi, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu hükümleri uyarınca Göç İdaresi Genel Müdürlüğü'nün talimatı veya resen valilikler tarafından kullanılmaktadır. Bu makamlar, yasal şartların oluştuğunu tespit ettiğinde sınır dışı etme sürecini başlatma yetkisine sahiptir.

Sınır dışı edilen yabancılara, ilgili kanunlar gereği genellikle 5 yıla kadar giriş yasağı getirilebilir. Ancak, kamu düzeni veya güvenliği ciddi şekilde tehdit altındaysa bu süre 10 yıla kadar uzatılabilir. Bu sürenin belirlenmesinde, sınır dışı etme kararının gerekçesi ve olayın niteliği büyük rol oynar.

Hangi Durumlar Deport Kararına Yol Açar?

Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 54. maddesi, valilikler tarafından sınır dışı etme kararı verilebilecek detaylı durumları belirtir. Bunlar arasında öne çıkanlar şunlardır:

• Türk Ceza Kanunu'na göre iki yıl veya daha fazla hapis cezasına çarptırılanlar.
• Terör örgütleriyle veya çıkar amaçlı suç örgütleriyle bağlantısı tespit edilenler.
• Gerçeğe aykırı bilgi veya sahte belgelerle Türkiye'ye giriş yapanlar.
• Yasa dışı yollarla geçimini sağlayanlar.
• Kamu düzeni, güvenliği veya sağlığına tehdit oluşturanlar.
• Vize süresini aşanlar veya vizesi/ikamet izni iptal edilenler.
• Çalışma izni olmadan çalışanlar.
• Yasal giriş veya çıkış kurallarını ihlal edenler.
• Uluslararası koruma başvurusu reddedilen veya iptal edilenlerden Türkiye'yi terk etmeyenler.
• Ülke güvenliğine ciddi tehdit oluşturan veya kamu düzenine karşı suçlardan mahkum olanlar.

Hakkında sınır dışı kararı verilen yabancıya, genellikle on beş günden az olmamak üzere bir aya kadar süre verilir ve bu süre içinde ülkeyi terk etmesi istenir. Bu süreye "terke davet" denir. Süre içinde ülkeyi terk etmeyenler idari gözetim altına alınabilir.

Sınır Dışı Edilme Süreci Adım Adım Nasıl İşliyor?

Türkiye'de sınır dışı edilme süreci, genellikle şu adımlarla ilerler:

1. İhlalin Tespiti: Yabancının yasal statüsünü ihlal ettiği veya ülke güvenliğini tehdit ettiği durumu belirlenir.
2. Kararın Alınması ve Tebliği: İlgili makamlarca sınır dışı etme kararı alınır ve yabancıya yazılı olarak bildirilir. Kararda, ülkeyi terk etmesi için tanınan süre belirtilir.
3. Terke Davet Süresi: Tebliğ sonrası, yabancıya genellikle 15 ila 30 gün arasında bir süre tanınır. Bu sürede ülkeden ayrılması beklenir.
4. İdari Gözetim: Verilen süre içinde yabancı ülkeyi terk etmezse, idari gözetim altına alınabilir ve süreç sıkı bir takiple devam eder.
5. Yakalama ve Transfer: Süreyi aşan veya kaçan yabancılar kolluk kuvvetlerince yakalanır. Sağlık kontrolünden sonra, İl Göç İdaresi tarafından belirlenen bir yere götürülerek deport evrakları hazırlanır ve Geri Gönderme Merkezlerine (GGM) sevk edilir.
6. GGM İşlemleri ve Sınır Dışı Etme:GGM'de yabancının kimlik ve durumu incelenir, gerekli işlemler tamamlanır. Ardından yabancı, vatandaşı olduğu ülkeye, transit geçiş yapacağı ülkeye veya üçüncü bir ülkeye sınır dışı edilir.

"Terke davet" süresi ve "Çıkış İzin Belgesi", kaçma riski taşıyanlar, sahte belge kullananlar, kamu düzeni, sağlığı veya güvenliği açısından tehdit oluşturanlar gibi durumlarda tanınmayabilir ve bu kişiler doğrudan sınır dışı edilir.

Kimler Hakkında Deport Kararı Verilemez?

Her yabancı hakkında deport kararı alınamaz. 6458 Sayılı Kanun'un 55. maddesi, sınır dışı edilemeyecek kişileri özel olarak belirtir:

• Yaşam veya onur güvenliği riski: Sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezası, işkence veya insanlık dışı/onur kırıcı cezalara maruz kalacağına dair ciddi emare bulunan yabancılar.
• Ciddi sağlık sorunları: Seyahat etmesi sağlık sorunları, yaş veya hamilelik nedeniyle riskli görülenler; hayati tehlike oluşturan hastalığı olup, sınır dışı edileceği ülkede tedavi imkanı bulunmayanlar.
• Şiddet mağdurları: Psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağduru yabancılar (tedavi tamamlanıncaya kadar).

Bu kişilerden, belirli bir adreste ikamet etmeleri ve düzenli bildirimde bulunmaları istenebilir.

Deport Kararına İtiraz ve Hukuki Haklarınız Nelerdir?

Deport kararı alan bir yabancının hukuki hakları mevcuttur ve bu karara karşı yasal yollara başvurmak mümkündür:

1. Davanın Açılması: Hakkında sınır dışı edilme kararı verilen yabancı, kararın kendisine veya yasal temsilcisine tebliğinden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir. Görevli mahkeme, kararı veren idarenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.
2. Yürütmenin Durması: İptal davası açılması, genellikle sınır dışı etme işlemlerini durdurur. Ancak bazı istisnai durumlarda işlemlerin devam etmesi halinde, Anayasa Mahkemesi'ne başvuru yolu açıktır.

Unutulmamalıdır ki, 7 günlük dava açma süresi oldukça kısadır ve bu sürenin kaçırılması halinde yasal yollara başvurma hakkı kaybedilebilir.

Deport Kararlarında Avukatın Önemi

Deport kararları, yabancılar hukukunun karmaşık ve dinamik bir alanını oluşturur. Dava açma ve itiraz süreçlerindeki kısa süreler, hukuki bilgi ve deneyim gerektirir. Bu nedenle, bir uzman avukattan destek almak, hak ve menfaat kayıplarının önüne geçilmesi, doğru hukuki stratejinin belirlenmesi ve sürecin titizlikle takibi açısından hayati öneme sahiptir. Avukatınız, somut olayın özelliklerine göre en uygun hukuki yolu seçmenize yardımcı olacak ve yasal haklarınızın korunmasını sağlayacaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

• Deport cezası nasıl hesaplanır? Deport cezası, vize ihlali süresi, yabancının uyruğu ve geçmişteki vize/ikamet geçmişi gibi faktörlere bağlı olarak değişiklik gösterir. Bilgiyi sınır kapılarındaki vize ihlali ofislerinden öğrenebilirsiniz.
• Deport cezası nasıl ödenir? Vize ihlali cezası, genellikle ülkeyi terk etmeden önce havalimanlarında bulunan vize ihlali ofislerinde ödenebilir.
• Deport kararı nasıl sorgulanır? Hakkınızdaki deport kararını, sınır kapılarından veya kendi ülkenizdeki Türkiye büyükelçilikleri/konsolosluklarından sorgulayabilirsiniz.
• Deport kararı aldıktan sonra yeniden Türkiye'ye giriş yapabilir miyim? Deport kararı sonrası Türkiye'ye giriş, karar gerekçesi ve verilen giriş yasağı süresi gibi faktörlere bağlıdır. Yeniden giriş için yetkili makamlarla iletişime geçmeniz önemlidir. Sınır dışı edilen yabancılara, ilgili kanunlar gereği en fazla 5 yıl (kamu düzeni veya güvenliği ciddi şekilde tehdit altındaysa en fazla 10 yıl) giriş yasağı getirilebilir.
• Deport kararı alırsam diğer ülkelere seyahat edebilir miyim? Deport kararı almanız, diğer ülkelere seyahatinizi olumsuz etkileyebilir. Birçok ülke, sınır dışı edilmiş kişilere vize vermeyi reddedebilir. Seyahat etmeyi düşündüğünüz ülkelerin vize politikalarını önceden araştırmanız tavsiye edilir.